Lolit Sensei: ‘Zazen is een vrijplaats voor onszelf’

Lolit ten Hengel kwam voor het eerst met zenmeditatie in aanraking als leerling van Osho. Sinds 1998 is zij leerling van Niko Sensei van wie zij in 2017 dharmatransmissie ontving. Lolit heeft een vaste avond in Zen Centrum Amsterdam.

Wat is zen?

Lolit: “Zen laat zich moeilijk definiëren, althans door mij. Maar op dit moment zou ik zeggen: Zen is een beoefening die in ons een vrije geest en een groot hart wil cultiveren. Verder te gaan dan te denken in termen van goed en kwaad, goed en beter, ik wil dit, ik wil niet dat… De zenbeoefening geeft me de stevigheid een onbegrensd perspectief aan te kunnen en tegelijkertijd de gewoonheid van het alledaagse leven te waarderen, hout kappen en water dragen wordt dat genoemd. Het wonder te zien in het alledaagse. De zazen beoefening doe je met je lichaam. Stil zitten met je lichaam is een intieme bezigheid. Die intimiteit kan doorgaan naar de dingen, de mensen, de grootste ellende en nood, onmacht en de vreugde. Stil zitten met je lichaam is een ode aan je leven. Hoe het er op dit moment ook uitziet.”

Wat kan zen doen?

“Het eerste dat bij me opkomt is dat ik er blij van word. Ik voel me gedragen door de beoefening. De discipline van continuïteit is voor mij heel belangrijk.
Het leven gaat haar eigen onbegrijpelijke gang, maar dat willen we niet. We willen graag de touwtjes in handen houden en hoe vermoeiend is dat! Als je eindelijk op dat meditatiekussentje zit, kun je de teugels uit handen leggen. Gods water over Gods akker. Je kunt je laten raken, het verdriet voelen, de angst, de liefde, de opgetogenheid, geilheid, wanhoop, de verveling, alles. Het vraagt een enorme discipline om daarvoor, door en weer en wind, naar de zendo te komen en dat allemaal zijn gang te laten gaan met een rechte rug, inademing en uitademing. Dit geschuur van heel nabij te kennen en te onderzoeken en te weten dat de ander, op zijn en haar eigen wijze, ook dit geschuur ervaart. Zen kan je happy en vrij maken. Ik noem zazen het medicijn van de Boeddha. Het heeft mijn leven veranderd. Het doet iets met me dat ik meeneem in mijn dagelijks leven, een bepaalde stabiliteit en rust.”

Leraar en leerling

“Ik heb een leraar die veel ruimte geeft. Die met z’n aanwezigheid, karakter en inspanning mij laat zien waar het in zen over gaat, meer nog dan met woorden. Hij inspireert me om me op mijn eigen manier te ontpoppen. Hij is nooit moralistisch en ik hoef geen betere versie van mezelf te worden. Integendeel: zoals je bent, daar doe je het mee. Die ruimte heb ik meegenomen. Dat respect voor iedereen die deze beoefening doet, vaak temidden van een druk leven, kinderen, partners, werk, familie en een sociaal leven.
Ik vind het hebben van een leraar – die je begeleidt dwars door dit persoonlijke en onbekende gebied van zen – uniek in onze Westerse wereld en een enorme luxe en support.
‘Wat er ook gebeurt op je zenpad, stug doorgaan’, dat is voor mij de kracht van de leraar-leerling relatie. Die draagt je.”